Sunday, August 23, 2015

ျငိမ္းခ်မ္းေရး စစ္တမ္း (၁၇)




တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္အတည္ျပဳမူၾကမ္း ဥပေဒျပသနာမ်ား

            ၂၀၁၅ မတ္လ (၃၁) ရက္က သေဘာတူညီခဲ့သည့္ အတည္ျပဳမူၾကမ္း(ဤလင့္ခ္တြင္ရႈ) [i] ကို အဓိကထားကာ လက္မွတ္လာေရာက္ ထိုးၾကရန္ ဦးသိန္းစိန္ကဖိတ္ေခၚျပီးေနာက္တြင္ ဤစာခ်ဳပ္ကို ယခုအဆင့္တြင္ လက္မွတ္ထိုး
သင့္ မသင့္၊ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ ့အစည္းမ်ားအၾကား၌ ရပ္တည္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးေပၚလာနိုင္ပါသည္။ ယင္းနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းရင္းသားလူထုမ်ား၏ သေဘာထား ထုတ္ေဖၚခြင့္ ရေစေရးအတြက္၊ တရား၀င္စာခ်ဳပ္ျဖစ္နိုင္ေရး လိုအပ္ခ်က္မ်ားအားနုိင္ငံတကာ နွင့္ ျပည္တြင္းဥပေဒရႈေဒါင့္မ်ားမွ တင္ျပပါမည္။
မေ၀းလွသည့္ တခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ စနစ္တက်ျပင္ဆင္ေရးသားထားေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္အား အားလံုး၀ိုင္း၀န္းကာ လက္မွတ္ထိုးၾကရပါမည္။ ဤသည္ကို ျငင္းဆန္၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးတည္သည့္ ေတြ ့ဆံုေဆြးေႏြးေရး၀ိုင္းအား မ်က္ကြယ္ျပဳကာ၊ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲသက္သက္နွင့္သာ ျပသနာကို ေျဖရွင္းမည္ ဟူ၍ မည္သည့္ တိုင္းရင္းသား
လက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းကမွ် ေတာင္းဆိုေနျခင္း၊ ရပ္တည္ေဆာင္ရြက္ေနျခင္း ကို မေတြ ့ရပါ။ သို ့ရာတြင္ ျမန္မာ စစ္အစိုးရ အလိုက် ယခုအခ်ိန္မွာပင္ ဤစာခ်ဳပ္ကို ခ်က္ျခင္းၾကီးလက္မွတ္ထိုးခ်ဳပ္ဆိုရန္ အဘယ္ေၾကာင့္လိုအပ္ပါသနည္း။ လက္မွတ္မထိုးပါက တိုက္ပြဲမ်ား ျပန္ျဖစ္ကာ၊ ေသြးထြက္သံယို မ်ားေပၚ လာနိုင္ပါမည္လား။ ဤသည္ကို ဆန္း စစ္ရန္လိုအပ္လာပါသည္။

လက္ရွိ ဘက္နွစ္ဘက္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္အဓိကအားျဖင့္ ပါ၀င္ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးေနၾကသည့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ ့အစည္းၾကီးမ်ားသည္ ျပည္နယ္အဆင့္မွာသာမက၊ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာပါ အပစ္ရပ္
စာခ်ဳပ္မ်ားအား လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကျပီးျဖစ္သည္။ ေကအိုင္အိုနွင့္ လည္း စစ္ရွိန္ေလွ်ာ့ရန္ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးထားခဲ့ၾကျပီးျဖစ္သည္။ အဆိုပါ စာခ်ုဳပ္မ်ား၊ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားတြင္ ေနာင္ခ်ဳပ္ဆိုမည့္ တနိုင္ငံလံုး
အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း မျပဳပါက မူလ စာခ်ဳပ္ ပ်က္ျပယ္ေစရမည္ ဟူေသာ ကန္ ့သတ္ခ်က္မပါရွိပါ။
သို ့ျဖစ္၍ ယခု အတည္ျပဳမူၾကမ္းအား လတ္တေလာလက္မွတ္ေရး ထိုးခ်ဳပ္ဆိုျခင္းမျပဳေသးရံုမွ်နွင့္ မူလရရွိ
ထားခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားသည္ ဥပေဒသေဘာအရ အလိုအေလွ်ာက္ ပ်က္ျပယ္မသြားပါ။ သို ့ျဖစ္၍ ျမန္မာ
စစ္အစိုးရအေနျဖင့္ အသက္၀င္ေနဆဲျဖစ္ေသာ အဆိုပါစာခ်ဳပ္မ်ား၊ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအား ဥပကၡာျပဳျပီး ၄င္း၏ သေဘာဆႏၵတခုတည္းနွင့္ တဘက္သတ္ထိုးစစ္ၾကီးမ်ားဆင္ႏႊဲတိုက္ခိုက္၍ မရပါ။ ဤသို ့ျပဳပါက ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ျပီးေသာ စာခ်ဳပ္မ်ားနွင့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအား ျမန္မာစစ္အစိုးရကိုယ္တိုင္က တဘက္သတ္ ခ်ိဳးေဖါက္ျခင္း ျဖစ္ပါမည္။ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ ့အစည္းမ်ားတြင္ တာ၀န္မရွိပါ။ ဤသို ့ခ်ိဳးေဖါက္ တတ္ေသာ အစိုးရမ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွား
လွ်င္ ယခု တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္ကိုအဘယ္ေၾကာင့္ ထပ္မံခ်ဳပ္ဆိုရန္ အေၾကာင္းရွိပါသနည္း။ ျမန္မာစစ္အစိုးရဘက္က ၄င္းတို ့အလိုမက်ပါက ထပ္မံ ခ်ိဳးေဖါက္ဦးမည္သာ ျဖစ္သည္။
သို ့ျဖစ္၍ ယခုရရွိထားသည့္ တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္ (အတည္ျပဳမူၾကမ္း) ကို လက္
မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုျခင္း မျပဳေသးရံုမွ်နွင့္ တိုက္ပြဲၾကီးမ်ားျပန္ျဖစ္၊ ဘက္နွစ္ဘက္စစ္သည္မ်ားနွင့္ ျပည္သူလူထုမ်ား ေသြးထြက္သံယိုျဖစ္ၾကမည္ ဆိုပါက တာ၀န္ရွိသူမွာ ျမန္မာ စစ္အစိုးရသာျဖစ္ပါမည္။ ယခုရရွိထားသည့္ အတည္ျပဳ မူၾကမ္းအရဆိုလွ်င္လည္း လက္မွတ္ထိုးခ်ဳပ္ဆိုေစဦးေတာ့ အလြယ္တကူ က်ိဳးေပါက္နိုင္မည့္ အေနအထား ဆက္ရွိေန ဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးကိုပင္ ခိုင္မာေအာင္မလုပ္နုိင္ေသးသည့္ အတည္ျပဳမူၾကမ္း ဟူသည္အား ခ်က္ျခင္းလက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုရန္ အေရးေပၚအေၾကာင္းရပ္[ii] မရွိပါ။ ခ်ဳပ္ဆိုသင့္သည့္ စာခ်ဳပ္မွာ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ
မ်ား တကယ္တန္းျပန္မျဖစ္ေစသည့္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ားခိုင္မာစြာပါရွိေနေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္[iii] ျဖစ္သည္။
တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုလိုသည္မွာ ျမန္မာ စစ္အစိုးရျဖစ္သည္။ ၄င္းကို လိုက္
ပါေဆြးေႏြးရင္း တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့အစည္းမ်ားက ျငိမ္းခ်မ္းေရး၏ အေျခခံမ်ားျဖစ္သည့္ ဖက္ဒရယ္ျပည္
ေထာင္စု၊ တိုင္းရင္းသား အခြင့္အေရး၊ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီမ်ား၊ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဆိုင္ရာမ်ား၊ မတရား
အသင္းေၾကျငာထားျခင္းမွ ပယ္ဖ်က္ေရး ဆိုင္ရာမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ပါ၀င္ခြင့္၊ ၾကားကာလအတြင္းေဆာင္ရြက္မည့္ အစီအစဥ္မ်ား စသည္တို ့အားထည့္သြင္းေဆြးေႏြးလာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္သက္သက္မဟုတ္ေတာ့။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ အသြင္ေဆာင္လာ လွ်က္ရွိပါျပီ။ ဤသည္မွာ ေကာင္းသည့္လကၡဏာျဖစ္သည္။ ျမန္မာစစ္အစိုးရ
သည္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တကယ္တန္း လို လားသည္မွန္ပါမူ ဘက္နွစ္ဘက္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ဆက္လက္က်င္းပကာ ျပည့္စံုေကာင္းမြန္သည့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ တခု ျဖစ္လာေစေရးအတြက္ ၀ိုင္း၀န္းၾကိဳးပမ္းေပးရန္ တာ၀န္ရွိသည္။
ယခုအဆင့္တြင္ လက္မွတ္ထိုးလိုၾကသည့္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့မ်ားကိုယ္တိုင္ မိမိတို ့ကိုယ္ကို ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္လိုအပ္လာပါသည္။ ျပည္ေထာင္စု အဆင့္အထိ ၄င္းတို ့အသီးသီးနွင့္ ျမန္မာစစ္အစိုးရ တို
လက္မွတ္ထိုးထားခဲ့သည့္ စာခ်ဳပ္မ်ားနွင့္ နိုင္းယွဥ္ပါက ယခုရရွိထားသည့္ တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ (အတည္ျပဳမူၾကမ္း) သည္ မ်ားစြာ ကြာျခားသြားခဲ့ပါျပီ။ တိုးတက္မႈအေျမာက္အမ်ားကို ေတြ ့ျမင္နိုင္ျပီျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ အားလံုးစုေပါင္းၾကိဳးပမ္းမႈ၏ ရလာဒ္ျဖစ္သည္။
သို ့ရာတြင္ ယခုရထားေသာ (အတည္ျပဳမူၾကမ္း) အဆင့္မွ်နွင့္ လက္မွတ္ေရးထိုးေပးလိုက္မည္ဆိုပါမူ စစ္မွန္
ေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အုတ္ျမစ္ခ်ရာမေရာက္ဘဲ ("အေယာင္ျပ" ဒီမိုကေရစီ နွင့္ "ေ၀ါဟာရ" မွ်သာ ရမည့္ ဖက္ဒရယ္ တို ့ျဖင့္) စစ္အာဏာရွင္စနစ္သက္ဆိုးရွည္ေရးကို လက္ေတြ ့အရ ပံ့ပိုးေပးလုိက္ရာမ်ား ေရာက္ေနမည္လား
သံုးသပ္ရန္လိုအပ္လာပါသည္။ ဤသည္ကို သက္ဆိုင္ရာတိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္းမ်ားက ကိုယ္စားျပဳ ထားသည့္တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးအသီးသီးကိုယ္တိုင္က ေလ့လာ၊ သေဘာထားမ်ား စုစည္းထုတ္ေဖၚ၊ ယခုရထားေသာ (အတည္ျပဳမူၾကမ္း) လက္မွတ္ထိုးေရး မထိုးေရး ကို ဆံုးျဖတ္ေဆာင္ရြက္ၾကမည့္ မိမိတို ့၏ အဖြဲ ့အစည္းမ်ားအား အၾကံျပဳခ်က္မ်ား ေပးပို ့ၾကမည္ ဆိုလွ်င္ အက်ိဳးရွိနိုင္ပါမည္။
ျငိမ္းခ်မ္းေရး ျပသနာသည္ လက္နက္ကိုင္စြဲတိုက္ပြဲ၀င္ေနၾကသည့္ အဖြဲ ့အစည္းမ်ား၏ ျပသနာ သက္သက္ မဟုတ္ပါ။ တိုင္းရင္းသားေပါင္းစံု လူထုၾကီးတရပ္လံုး၏ ျပသနာျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ဤသည္ကို ဆံုးျဖတ္ေဆာင္ ရြက္ၾကမည့္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္းအသီးသီးမ်ားသည္ မိမိတို ့သက္ဆိုင္ရာ လူထုမ်ား၊ မိမိတို ့ကို အစဥ္တစိုက္ ေထာက္ခံလာခဲ့ၾကေသာ ျပည္တြင္း ျပည္ပရွိ လူထုအသင္းအဖြဲ ့မ်ားနွင့္ (ျဖစ္နိုင္လွ်င္ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က်) ေတြ ့ဆံု သေဘာထားဆႏၵမ်ား ရယူျခင္း၊ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ အေ၀းေရာက္ဆႏၵမ်ား ရယူျခင္းတုိ ့ေဆာင္ရြက္နုိင္မည္
ဆိုပါက ျငိမ္းခ်မ္းေရးလႈပ္ရွားမႈသည္ လူထု လႈပ္ရွားမႈအသြင္ေဆာင္လာပါမည္။ လူထုအင္အားမ်ားပါလာပါမည္။ ယင္း
သို ့ေဖၚေဆာင္သည့္ လုပ္ငန္းစဥ္သည္သာ စစ္မွန္သည့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးတည္နိုင္ပါသည္။
           နိုင္ငံအခ်င္းခ်င္း အၾကား ခ်ဳပ္ဆိုသည့္ စာခ်ဳပ္(သို ့မဟုတ္) နိုင္ငံတနိုင္ငံနွင့္ နိုင္ငံတကာ အသြင္လကၡဏာ ေဆာင္ေသာ နိုင္ငံတကာအဖြဲ ့အစည္း (ဥပမာ ILO) တို ့အၾကား ခ်ဳပ္ဆိုသည့္ စာခ်ဳပ္ျဖစ္မွသာ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒ အရတရား၀င္ စာခ်ဳပ္ျဖစ္ပါမည္။ ၄င္းအေျခခံအရဆိုပါမူ အစိုးရနွင့္ ၄င္းကို ဆန္ ့က်င္ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ေနၾကသည့္ လက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ားအၾကား ခ်ဳပ္ဆိုေသာ စာခ်ဳပ္မ်ား[iv] သည္ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒအရ တရား၀င္စာခ်ဳပ္
မျဖစ္နိုင္ပါ။
           
သို ့ရာတြင္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္းမ်ားသည္ အေျခအေနနွစ္ရပ္ေအာက္တြင္ နိုင္ငံတကာ
ဥပေဒအရ အေရးထားရမည့္အရာ[v] ျဖစ္သြားမည္ဆိုပါက နိုင္ငံတကာရႈေဒါင့္မွေန၍ တရား၀င္မႈကို တစံုတရာ ခ်ဥ္းကပ္
နိုင္ဘြယ္ရွိလာပါသည္။[vi]  ပထမ တရပ္မွာ နိုင္ငံတကာ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားသည့္ ဥပေဒ[vii] အေျခခံမ်ားအား စာခ်ဳပ္တြင္ ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုျခင္းနွင့္ နိုင္ငံတကာမွ ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း[viii]  ျဖစ္သည္။ သာဓကအေနျဖင့္ အစိုးရနွင့္ Revolutionary United Front (RUF) တို ့အၾကားခ်ဳ႔ပ္ဆိုသည့္ စာခ်ဳပ္တြင္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထား
မႈဆိုင္ရာမ်ားအား ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။[ix] ယင္းသို ့ျဖင့္စာခ်ဳပ္မွေန၍ နိုင္ငံတကာက ပါ၀င္ပတ္သက္နိုင္ေရး လမ္းေၾကာင္းကို ပြင့္သြားေစျခင္း ဟု ဆိုနိုင္သည္။
ဒုတိယ တရပ္မွာ ေခတ္သစ္ၾကိဳ နိုင္ငံတကာဥပေဒ[x] က လက္ခံလာသည့္ (မိမိတို သမိုင္းေၾကာင္း၊ ရိုးရာ
အစဥ္အလာ၊ ဘာသာစကား၊ နယ္ေျမ တို ့ကိုယ္စီ ရွိၾကသည့္) လူမ်ိဳး[xi] မ်ားအား သမိုင္းေၾကာင္းအရ ဦးစားေပးမႈ[xii] အေျခခံမွေန၍ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား (Indigenous Peoples) အေနျဖင့္[xiii] အသိအမွတ္ျပဳခြင့္ရေရး ရႈေဒါင့္မွ ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ လြတ္လပ္ေသာနိုင္ငံတည္ေထာင္ျခင္းမွလြဲ၍ ယင္း၏ ေအာက္တဆင့္နိမ့္ရံုမွ်[xiv]  ျဖစ္ေသာ
ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္[xv] အျပည့္အ၀ရထိုက္သည့္ လူထုအေနအထားမ်ိဳးမွ စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။[xvi] သာဓကအားျဖင့္ မကၠဆီကန္ အစိုးရနွင့္ Chiapas လူမ်ိဳးမ်ား (ZNLA မွတဆင့္) ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရနွင့္ စစ္တေကာင္းေတာင္တန္းရွိ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၊ အိႏၵိယ အစိုးရနွင့္ အေရွ ့ေျမာက္ေဒသရွိ လူမ်ိဳးအုပ္စုမ်ား၊ ျပင္သစ္နွင့္ နယူးကယ္လီဒိုးနီးယားရွိ Kanaks မ်ား၊ ဂြါတီမာလာ အစိုးရနွင့္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား အစရွိသည္
တို ့ျဖစ္သည္။[xvii] အလားတူ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအား ေတာင္အာဖရိက အစိုးရနွင့္ Khomani San တို ့အၾကား
တြင္လည္းေကာင္း၊ ကေနဒါ အစိုးရနွင့္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားအၾကားတြင္လည္းေကာင္း ရရွိခဲ့ၾကျပီး ေျမယာအျငင္း
ပြားမႈမ်ားနွင့္ ဆက္ႏြယ္သည့္ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ဆိုင္ရာမ်ား ပါ၀င္သည္။[xviii]
စင္စစ္အားျဖင့္မူ ျမန္မာနိုင္ငံရွိတိုင္းရင္းသားမ်ားသည္ စုေပါင္းအခြင့္အေရးတြင္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားနွင့္ တန္းတူ ရထိုက္သူမ်ားျဖစ္သည္။ ကရင္အမ်ိဳးသားမ်ားဆိုလွ်င္ တနိုင္ငံလံုးလူဦးေရအရတြက္ပါမူ လူနည္းစု ဟူ၍ပင္ ဆို၍မရ
နိုင္ပါ။ သို ့ျဖစ္၍လည္း တန္းတူေရးနွင့္ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္အတြက္ တေလွ်ာက္လံုးဦးတည္တုိက္ပြဲ၀င္ေနျခင္းျဖစ္သည္။
ျမန္မာနိုင္ငံျပည္တြင္းစစ္ျပသနာကို အေျဖရွာနိုင္ေရးအတြက္ အထက္ပါ နိုင္ငံတကာဥပေဒအေျခခံမ်ားနွင့္ ဆက္စပ္ကာ ျမန္မာမဟုတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး Indigenous Peoples’ Rights ကို ေဖၚထုတ္ေတာင္းဆိုရန္ လိုအပ္လာသည္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးလည္း တိုင္းရင္းသား၊ ျမန္မာမဟုတ္
ေသာ အျခားတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားလည္း တိုင္းရင္းသား[xix] ဟူရံုမွ်နွင့္ မလံုေလာက္ေတာ့ပါ။ ျမန္မာလူမ်ိဳးလည္း တိုင္းရင္းသားဟူသည္ကို သမိုင္းအရ အျငင္းပြားဘြယ္မရွိ။ သို ့ရာတြင္ တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္မ်ား တြင္ ျမန္မာ
မဟုတ္ေသာ သက္ဆိုင္ရာတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအသီးသီးသည္ သမိုင္းတြင္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားထက္ အရင္ဦးစြာ
ေရာက္ရွိ အေျခစိုက္ ေနထိုင္လာခဲ့ၾကသည့္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္သည္။
ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ျမန္မာအစ တေကာင္းက ဟူသည့္ ဆိုရိုးစကားလာရွိသည့္ အတုိင္း တေကာင္း၊ ပုဂံစသည့္ ေျမျပန္ ့ေဒသ တ၀ိုက္တြင္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္သည္။ သို ့ရာတြင္ ၄င္းတို ့သည္ ျမန္မာမဟုတ္
သည့္ အျခားတိုင္းရင္းသားျပည္နယ္အသီးသီးတြင္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားမဟုတ္၊ ေနာက္ပိုင္းမွ သြားေရာက္အေျခ
စိုက္ေနထိုင္လာခဲ့ၾကသူမ်ား[xx] ျဖစ္သည္။ သို ့ျဖစ္၍ အဆိုပါ ျပည္နယ္အသီးသီးတြင္ စာေရးသူကဲ့သို ့ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ား သည္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးမရထိုက္။
 တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္မ်ား၌ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား နွစ္ရာေပါင္းမ်ားစြာအစဥ္တစိုက္အေျခစိုက္ေနထိုင္
လာခဲ့ၾကသည့္ ေရေျမ၊ ေတာေတာင္၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္မ်ားအား ၄င္းတို ့သာလွ်င္ အဓိကပိုင္ဆိုင္ စီမံခန္ ့ခြဲခြင့္
ရွိသည္။ ဤသည္မွာ ၄င္းတို ့၏ စုေပါင္းအခြင့္အေရး[xxi] သာမက ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္လည္းျဖစ္သည္။ အျမင္ကို ရွင္းလင္းစြာလက္ခံျပီးေနာက္တြင္ ျမန္မာစစ္အစိုးရအေနျဖင့္ စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဥ္းကပ္မွသာ သဘာ၀က်ပါမည္။ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒအေျခခံမ်ားနွင့္လည္းကိုက္ညီပါမည္။  ေရေျမ၊ ေတာေတာင္၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္မ်ားအေပၚတြင္ ေဒသခံတိုင္း
ရင္းသားမ်ား၏ ပိုင္ဆိုင္၊ အသံုးခ်၊ စီမံခန္ ့ခြဲပိုင္ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ပါက ယင္းတို ့အေပၚတြင္ အေျခခံကာ က်င့္သံုးရမည့္ သီးသန္ ့ျဖစ္ေသာ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထံုးတမ္း၊ ရိုးရာအစဥ္အလာ၊ ဘာသာစကား၊ စာေပ မ်ား တေျဖးေျဖးေမွးမွိန္ကာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားပါမည္။
ထိုအခါတြင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ေၾကာင့္ဟူ၍ လြယ္လင့္တကူ လက္ညွိဳးထိုးရံု ထက္ပို၍ဆိုးကာ ျမန္မာလူမ်ိဳး
မ်ားက ျမန္မာမဟုတ္ေသာ အျခားတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားအေပၚ ကိုလိုနီျပဳသည္ဟူ၍ စြပ္စြဲခံရနုိင္ပါ မည္။ ယင္းသို
ျဖစ္လွ်င္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးအား နိုင္ငံတကာလူ ့အခြင့္အေရးနွင့္ ဆက္စပ္သည့္[xxii] လႈပ္ရွား
မႈမ်ား ေပၚေပါက္လာလွ်င္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားကိုယ္တိုင္ ဂုဏ္သိကၡာထိခိုက္ဘြယ္ရွိသည္။ သို ့ျဖစ္၍ ျမန္မာ မဟုတ္သည့္ တိုင္းရင္းသားမ်ားအား ၄င္းတို ့၏ သက္ဆိုင္ရာျပည္နယ္အသီးသီး၌ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး ကို အသိ
အမွတ္ျပဳေဖၚေဆာင္ေပးရန္သည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားကိုယ္တိုင္၏ ပခံုးေပၚကို က်ေရာက္ေနပါျပီ။ ဤအေျခခံ မွ ေန၍ လက္ရွိခ်ဳပ္ဆိုမည့္ စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဥ္းကပ္ကာ အုတ္ျမစ္မ်ားခ်သြားမည္ဆိုပါက စစ္မွန္သည့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးတည္နိုင္
ပါမည္။

သို ့မဟုတ္ဘဲ ေနာင္ကို က်င္းပမည္ဟု ေျမွာ္လင့္ခ်က္ေပးထားေသာ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဟူသည္မ်ားအေပၚ
တြင္ သာ ယံုၾကည္ျပီး ပံုထားလိုက္လွ်င္၊ ယင္းတြင္ ပံုသ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ စုဖြဲ ့မႈ အဖံုဖံုျဖင့္ "စစ္ေခါင္းေဆာင္ ေဟာင္း၊ သစ္ မ်ားနွင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးဧရာမအမ်ားစုအား" လူမ်ားစုၾကီးေနရာရေအာင္ ဖန္တည္းေပးထားမည္မွာ ေသခ်ာေနသည္။ ၁၉၉၃ ခုနွစ္မွေန၍ ၁၅ နွစ္နီးပါးၾကာ က်င္းပခဲ့သည့္ အမ်ိဳးသားညီလာခံမ်ိဳးအား "နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ" ဟူ၍ ေခါင္းစဥ္
ေျပာင္းတပ္ကာ ဒုတိယအၾကိမ္က်င္းပခြင့္ေပးျခင္းထက္ ပိုနိုင္ဘြယ္မရွိပါ။ ေဒသခံ တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ျပ
ဌာန္းခြင့္မ်ားရရွိနိုင္ေရး ဟူသည္မွာ စိတ္ကူးယဥ္အိပ္မက္မွ်နွင့္ နိဂံုးခ်ဳပ္သြားနိုင္ပါမည္။  
သို ့ျဖစ္၍ ယခုအတည္ျပဳမူၾကမ္းဟူသည္အား လြယ္လင့္တကူ လက္မွတ္ထိုးေပးလိုက္ျခင္း မျပဳဘဲ နိုင္ငံ
တကာ အသြင္လကၡဏာ[xxiii] ေဆာင္သည့္အျပင္ ဥပေဒသေဘာအရ စာခ်ဳပ္၏ အဂၤါရပ္နွင့္ညီညြတ္ေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး
သေဘာတူညီခ်က္မ်ိဳး ေပၚထြက္လာရန္ ဆက္လက္ၾကိဳးပမ္းမည္ဆိုပါက တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္မ်ား အားလံုး အတြက္ အက်ိဳးရွိနုိင္ပါမည္။ သို ့ျဖစ္လွ်င္ နိုင္ငံတကာဥပေဒအရ တစံုတရာ အသိအမွတ္ျပဳခံရကာ ျပည္တြင္း ဥပေဒအရလည္း တရား၀င္သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ ျဖစ္ရပါမည္။ ယင္းအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားမွာ အဘယ္နည္း။
      (
) သေဘာတူညီခ်က္လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ စာခ်ဳပ္၀င္မ်ား[xxiv] သည္ တရား၀င္ရမည္။ တရား၀င္အဆင့္
           
အတန္း[xxv] ရွိေနရမည္။ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ လက္မွတ္ေရးထိုးျပီးသည့္အခ်ိန္တြင္ တရား၀င္အဖြဲ ့အစည္းမ်ား
           
အျဖစ္ေရာက္ရွိသြားျပီျဖစ္ေၾကာင္းသေဘာတူညီခ်က္တြင္ ေဖၚျပပါရွိရန္လိုသည္။
      (
) စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုၾကသည့္ ဘက္နွစ္ဘက္[xxvi] ကို ရွင္းလင္းစြာေဖၚျပရမည္။
      (
) သေဘာတူညီခ်က္အား ပံုစံတက် ေရးသားေဖၚျပ၊[xxvii] တိက်ရွင္းလင္းမႈရွိကာ[xxviii] အခြင့္အေရးမ်ား[xxix] နွင့္
           
တာ၀န္ရွိမႈ[xxx]  ကို ေပၚလြင္ေစရပါမည္။
      (
) နိုင္ငံတကာဥပေဒက ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၾကမည့္ ဘက္နွစ္ဘက္အေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိေစျခင္း၊
          
စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုရာတြင္ ေရြးခ်ယ္မႈ[xxxi] ကို ဆန္ ့က်င္ျပီးတေျပးညီ[xxxii] က်င့္သံုးျခင္း၊ ယခင္က အလားတူစာခ်ဳပ္
          
မ်ားရွိခဲ့လွ်င္ မည္သည့္စာခ်ဳပ္က လႊမ္းမိုးေၾကာင္း[xxxiii] ရွင္းလင္းစြာေဖၚျပျခင္း၊ စသည္တို ့ျဖင့္ ဥပေဒစိုးမိုး
          
ေရး[xxxiv] အေျခခံကို ေဖၚေဆာင္ရပါမည္။
      (
) ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရး၊ လူ ့အခြင့္အေရး အေျခခံမ်ားမွေန၍ လတ္တေလာျပသနာမ်ား[xxxv]
          
ကို ခ်က္ျခင္းစတင္ေျဖရွင္းနိုင္မည့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား နွင့္ အရင္းခံျပသနာမ်ား[xxxvi] ကို ေရရွည္ေျဖရွင္းနိုင္
           
မည့္ အေျခခံသေဘာတူညီခ်က္မ်ားပါရွိရန္ လိုပါမည္။
      (
) သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအား အေကာင္အထည္ေဖၚမည့္ အဖြဲ ့အစည္းတရပ္၏ ဖြဲ ့စည္းမႈကို ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆို
          
ရပါမည္။
      (
) ဘက္တဘက္ဘက္က ေဖါက္ဖ်က္က်ဴးလြန္မႈရွိလာလွ်င္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ မည့္ ယႏၱရား[xxxvii] နွင့္ ယင္း၏
          
ဖြဲ ့စည္းမႈကို စာခ်ဳပ္တြင္ ထည့္သြင္းရပါမည္။
      (
) တတိယအင္အားစု[xxxviii]တြင္ စာခ်ဳပ္ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခြင့္ သို ့မဟုတ္ အတည္ျပဳခြင့္ရွိေၾကာင္း ရွင္းလင္းစြာ
          
ေဖၚျပရပါမည္။
      (
) သက္ဆိုင္ရာနိုင္ငံ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ အျမင့္ဆံုးတာ၀န္ရွိသူ နွင့္ တဘက္အဖြဲ ့အစည္း၏ အျမင့္ဆံုးတာ၀န္
           
ရွိသူမ်ားတို ့လက္မွတ္ေရး ထိုးနိုင္လွ်င္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။ စာခ်ဳပ္အေကာင္အထည္ေဖၚရာ၌ ၀င္ေရာက္
           
ပံ့ပိုးေထာက္ကူေပးမည့္ ကုလသမဂၢ၊ ( အီးယူနွင့္ အာဆီယံတို ့ကဲ့သို ့ေသာ) ေဒသၾကီးဆိုင္ရာအဖြဲ ့အစည္း
          
ၾကီးမ်ား၊ နိုင္ငံၾကီးမ်ား၏ အစိုးရကိုယ္စားလွယ္မ်ား အသိသက္ေသအေနျဖင့္ ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးေစ
          
သင့္သည္။
       (
၁၀) ေနာက္တက္လာမည့္ အစိုးရအဆက္ဆက္က စာခ်ဳပ္အေပၚ တာ၀န္ခံမႈကို အာမခံသည့္ ဥပေဒေဘာင္
              
ေနာက္ခံရွိေနရပါမည္။
အထက္ပါ အေျခခံစံထားခ်က္မွေန၍ လက္ရွိအတည္ျပဳမူၾကမ္းကို သံုးသပ္ပါမည္။
() စာခ်ဳပ္၀င္မ်ား၏ တရား၀င္ အဆင့္အတန္း
           
တဘက္က တရား၀င္ေနရာရယူထားျပီး အျခားတဘက္အား တရားမ၀င္ျပဳထားလွ်င္၊ သို ့မဟုတ္ တရား၀င္ ျပဳမေယာင္နွင့္ တရားမ၀င္သည့္ ေနရာတြင္ ဆက္လက္ထားရွိနိုင္ေစမည့္ ခ်ဳပ္ဆိုခ်က္မ်ိဳးပါရွိလွ်င္ တရား၀င္စာခ်ဳပ္ျဖစ္
လာနိုင္ဘြယ္မရွိပါ။ ယခုစာခ်ဳပ္၌ အစိုးရဘက္ကသာ တရား၀င္ေနရာဆက္ယူထားျပီး တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ ့မ်ားအား တရားမ၀င္ဆက္ရွိေစမည့္ အေနအထားမ်ိဳးကို ေတြ ့ေနရသည္။ တရား၀င္စာခ်ဳပ္မျဖစ္ နုိင္ပါ။
            စာခ်ဳပ္အပိုဒ္ ၂၄ () တြင္ "ဤသေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးၾကေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အားလံုးကို မတရားအသင္းအျဖစ္ေၾကညာထားျခင္းမွ ပယ္ဖ်က္ေရး ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားရန္ သေဘာတူသည္။" ဟု ေဖၚျပထားသည္။ "ပယ္ဖ်က္ေရး ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားရန္" ဟူသည္မွာ ဥပေဒသေဘာ
အရတိက်ေရရာမႈမရွိပါ။ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုျပီးေနာက္ပိုင္း တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ားအား "မတရား
အသင္းအျဖစ္ေၾကညာထားျခင္းမွ ပယ္ဖ်က္နိုင္ေရးအတြက္ လက္နက္ျဖဳတ္ၾကပါ" ဟု ျမန္မာစစ္အစိုးရက ျဖစ္ေစ၊ ျမန္မာစစ္တပ္၏ ကာခ်ဳပ္ကျဖစ္ေစ ေတာင္းဆိုလာလွ်င္ ဤသည္မွာ စာခ်ဳပ္နွင့္ မညီဟု မဆိုနုိင္ပါ။ လက္နက္မျဖဳတ္ သမွ်ကာလပတ္လံုး မတရားအသင္းအျဖစ္ေၾကျငာထားျခင္းမွ ပယ္ဖ်က္ျခင္း မျပဳနုိင္ဟု ျမန္မာစစ္အစိုးရက အၾကပ္ ကိုင္နုိင္သည္။
            စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုျပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ အဖြဲ ့အစည္းနွင့္ ၄င္း၏ လက္နက္ကိုင္တပ္အား ျဖိဳခြဲရာ၌ ၄င္း အပိုဒ္ ၂၄() အား လက္နက္အျဖစ္လည္းသံုးသြားနိုင္သည္။ အဖြဲ ့အစည္းကို မတရားအသင္းေၾကျငာထားျခင္းမွ ပယ္ဖ်က္ေပးျပီး ၄င္း၏တပ္အား သည္အတိုင္းထားခဲ့လွ်င္ မည္သို ့ျဖစ္မည္နည္း။ အဖြဲ ့အစည္းက တရား၀င္အသင္းျဖစ္သြားမည္။ ၄င္း၏ လက္နက္ကိုင္တပ္က မတရားအသင္းအေနျဖင့္ ဆက္ရွိေနမည္။ သက္ဆိုင္ရာအဖြဲ ့အစည္းကို မတရားအသင္း
အျဖစ္မွ ပယ္ဖ်က္လိုက္သည့္ အခ်ိန္တြင္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာတာ၀န္ယူမထားသူ အရပ္ဘက္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ မတရားအသင္း ဥပေဒနွင့္ အေရးယူခံရျခင္းမွ ကင္းလြတ္သြားမည္။ အရပ္ဘက္ေရာ စစ္ဘက္ေရာ နွစ္ခုလံုးအတြက္ ေခါင္းေဆာင္မႈတာ၀န္ယူထားသူမ်ား၏ အေနအထားသည္ မည္သို ့ရွိမည္နည္း။ ဥပေဒသေဘာအရ ရႈတ္ေထြးမႈမ်ားစြာ ေပၚလာျပီး တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့အစည္းတခုအတြင္း အခ်င္းခ်င္း အၾကားတြင္ မယံုသကၤာမ်ား၊ သံသယ မ်ား၊ ျပသနာမ်ား ေျမာက္မ်ားစြာေပၚလာနိုင္သည္။
ယင္းတို ့ကို ေျဖရွင္းနိုင္ရန္ ရယူသင့္ေသာ သေဘာတူညီခ်က္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း အဆိုျပဳပါသည္။
            "ဤသေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးၾကေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အားလံုး
ကို ယင္းသို ့လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုသည့္ ေန ့မွ ရက္သတၱပတ္ သံုးပတ္အတြင္း မတရားအသင္းအျဖစ္ေၾကညာထား
ျခင္းမွ အစိုးရအေနျဖင့္ ပယ္ဖ်က္ရုပ္သိမ္းေပးသြားမည္။ ၄င္းတို ့၏ တပ္မ်ားအား ေဒသရွိျပည္သူလူထုကို ကာကြယ္
ေစာင့္ေရွာက္သည့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့မ်ားအျဖစ္ဖြဲ ့စည္းသြားနိုင္ေရး အပါအ၀င္ အဖြဲ ့အစည္းအသီးသီး တရား၀င္
ဖြဲ ့စည္း ရပ္တည္နိုင္ေရးအတြက္ တည္ဆဲဥပေဒမ်ားအား လုိအပ္သလိုျပင္ဆင္ျခင္းကို တနွစ္အတြင္း အျပီးေဆာင္ရြက္
ေပးရန္ သေဘာတူသည္။"
() စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုၾကသည့္ ဘက္နွစ္ဘက္
              
ဤစာခ်ဳပ္သည္ တဘက္က ျမန္မာအစိုးရ၊ အျခားတဘက္က တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္း
မ်ားအၾကားခ်ဳပ္ဆိုေသာ စာခ်ဳပ္ဟု ေခါင္းစဥ္တပ္ထားသည္။ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ားဟု ဆိုရာ၌ တဖြဲ ့ျခင္းကို မဆိုလိုပါ။ အစိုးရက တဖြဲ ့ခ်င္းစီနွင့္ခ်ဳပ္ဆိုျပီးခဲ့သည္မွာ အမ်ားစုၾကီးျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ပင္။
            ဤစာခ်ဳပ္အရ "တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ား" ဟူသည္မွာ "စုေပါင္းထားသည့္ အုပ္စု" ကို ဆိုလိုသည္။ လက္ေတြ ့တြင္လည္း ျမန္မာစစ္အစိုးရသည္ စုေပါင္းထားသည့္အုပ္စုျဖစ္ေသာ NCCT နွင့္ တေလွ်ာက္
လံုးေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ေလာ္ခီး လာညီလာခံျပီးသည့္ေနာက္တြင္ ၄င္းက ဖြဲ ့စည္းေပးလိုက္သည့္ အဆင့္ျမင့္ကိုယ္
စားလွယ္အဖြဲ SD အား ဆက္လက္ လက္ခံ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ သို ့ျဖစ္၍ အဆိုပါ စုေပါင္းထားသည့္ အုပ္စုထဲတြင္ ပါ၀င္ေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ ့အစည္းမ်ားအားလံုးပါ၀င္ေရးထိုးမွသာ စာခ်ဳပ္သည္ သဘာ၀က်ျပီး တရား၀င္နိုင္ေျခရွိပါမည္။ စုေပါင္းထားသည့္ အုပ္စုထဲတြင္ မည္သည့္တိုင္းရင္းသားအဖြဲ ့အစည္းမ်ားပါ၀င္ေနသည္ ကို အတိအက်ေဖၚျပ၊ ၄င္းတို ့အားလံုးနွင့္ေၾကလည္ေအာင္ေဆြးေႏြးျပီး လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုမွသာ စာခ်ဳပ္၏ သဘာ၀
အရ ၄င္းတို ့အေပၚစည္းေနွာင္အားရွိသည့္ အျပင္ ခိုင္မာပါမည္။
            "လက္မွတ္ထိုးျခင္တဲ့ အဖြဲ ့ေတြလာထိုးၾက။ မထိုးေသးတဲ့ အဖြဲ ့ေတြလည္းေနာက္မွ တေျဖးေျဖးလာထိုးနိုင္
တယ္။" ဟူသည္ ့မႈန္၀ါးျပီး၊ အဆံုးအစမရွိ ဖြင့္ထားသည့္မူကို[xxxix] က်င့္သံုးလွ်င္ စာခ်ဳပ္၏ ဦးတည္ခ်က္ကို မေဖၚေဆာင္
နိုင္၊ ဥပေဒစိုးမိုးေရးနွင့္လည္းဆန္ ့က်င္၊ မည္သည့္နိုင္ငံတြင္မွ်လည္း မက်င့္သံုး၊ လူထု နွင့္ နိုင္ငံတကာ၏ ယံုၾကည္မႈ
ကိုလည္း ထိခိုက္ပါမည္။
() ပံုစံတက် ေရးသားေဖၚျပမႈ၊ တိက်ရွင္းလင္းမႈ၊ အခြင့္အေရး နွင့္ တာ၀န္ရွိမႈ၊
         
ပံုစံတက် ေရးသားရာတြင္မူ ခ်ဳပ္ဆိုျပီးခဲ့သမွ်ေသာ စာခ်ဳပ္မ်ားတြင္ အေကာင္းဆံုး ဟု ဆိုနိုင္သည္။ သို ့ရာ
တြင္ တိက်ရွင္းလင္းမႈမရွိေသးဘဲ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုျပီးေနာက္ အျငင္းပြားဘြယ္ ေ၀၀ါးေနေသာ ေ၀ါဟာရမ်ား အေျမာက္
အမ်ားကို ေတြ ့ေနရသည္။ "ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲေရး" "ျပည္ေထာင္စု စိတ္ဓါတ္" အစရွိသည္တို ့မွာ နိုင္ငံေရးေၾကြး
ေၾကာ္သံအေနျဖင့္ နားေထာင္ေကာင္းနိုင္ဘြယ္ရွိေသာ္လည္း ဥပေဒသေဘာအရ မတိက်။ အဓိပၸါယ္ကို လိုသလို ဖြင့္နိုု္င္သည္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးကို တင္သြင္းေတာင္းဆိုမည္ဆိုလွ်င္ပင္ "ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲ
ေအာင္ျပဳသူ" "ျပည္ေထာင္စု စိတ္ဓါတ္ကင္းမဲ့သူ" အျဖစ္စြပ္စြဲခံရနိုင္သည္။ ""
            "
ပါ၀င္သင့္ပါ၀င္ထိုက္သူအားလံုး"  "နွစ္ဘက္သေဘာတူညီထားသည့္ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈ မူေဘာင္" "သေဘာတူညီထားသည့္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာက်င့္၀တ္"  " အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကား ရန္လိုေသာဝါဒျဖန္႔ခ်ီမႈမ်ား၊ မမွန္
မကန္ေသာ (သို႔မဟုတ္) ဂုဏ္သိကၡာကို ညိႇဳးႏြမ္းေစ ေသာေျပာဆိုမႈမ်ား"  ဟူသည္တို ့မွာ မည္သည့္အရာမ်ားနည္း။
"
ေဒသခံမ်ား၏ ေျမယာမ်ားကို အဓမၼသိမ္းပိုက္ျခင္း နွင့္ လႊဲေျပာင္းျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ရ" ဟူသည္မွာ ျမန္မာစစ္အစိုးရ အေနျဖင့္ ၄င္းတို ့ျပဌာန္းထားသည့္ ဥပေဒမ်ားကို ကိုးကားကာသိမ္းလွ်င္ေတာ့ သိမ္း၍ရျပီး တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ ေရး အဖြဲ ့အစည္းမ်ားက သိမ္းပိုက္လွ်င္မူ အဓမၼသိမ္းပိုက္သည္ ဟူ၍ မစြပ္စြဲနိုင္ေပဘူးလား။
            အတည္ျပဳမူၾကမ္း အပိုဒ္ () တြင္ပါသည့္ "အပစ္ရပ္နယ္ေျမအတြင္း တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ကိစၥကို ညွိနိုင္း ေဆာင္ရြက္ရန္" ဟူေသာစာသားမွာ ယခင္မူၾကမ္းအေဟာင္းတြင္ပါခဲ့သည့္ "ျမန္မာနိုင္ငံရဲတပ္ဖြဲ ့က တာ၀န္ယူ ေဆာင္
ရြက္ရန္" ဟူသည္ထက္မူ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာပါသည္။ သို ့ရာတြင္ မရွင္းလင္းေသးပါ။ "အပစ္ရပ္နယ္ေျမဟူသည္
မွာ အဘယ္နည္း။" ဥပမာအားျဖင့္ ၀ိုင္းေမာ္ျမိဳ ့၀န္းက်င္ ေကအိုင္အိုလႊမ္းမိုးထားရာနယ္ေျမကို အပစ္ရပ္နယ္ေျမ အျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္လွ်င္ ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ ့နွင့္ ၄င္း၏ အနီးတ၀ိုက္သည္ အပစ္မရပ္ေသးသည့္နယ္ေျမျဖစ္သည္။ ဆက္လက္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ခြင့္ရွိေသာ နယ္ေျမျဖစ္ေနသည္။ သို ့ျဖစ္လွ်င္ တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးဟူေသာ စာခ်ဳပ္၏ အဓိပၸါယ္သည္ မည္သို ့ရွိမည္နည္း။ တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးဟူသည္ကို ကိုင္စြဲပါမူ တနိုင္ငံ
လံုးအား အပစ္ရပ္နယ္ေျမအျဖစ္သတ္မွတ္ရပါမည္။
သို ့ျဖစ္လွ်င္ အပိုဒ္ () တြင္ပါသည့္ ေဒသတခ်ိဳ ့ကို ရည္ညႊန္းသတ္မွတ္ရန္ၾကိဳးပမ္းသည့္ "အပစ္ရပ္နယ္
ေျမ" ဟူေသာ ေ၀ါဟာရကို ျဖဳတ္ရပါမည္။  ယင္းသို ့ျဖဳတ္လိုက္ပါက " တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ကိစၥကို ညွိနိုင္း ေဆာင္
ရြက္ရန္" ဟူေသာ စာသားသာ က်န္ရွိပါမည္။ ဤတြင္ မရွင္းလင္းမႈ ေနာက္တဆင့္ရွိလာျပန္သည္။ "တျပည္လံုး၏ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ကိစၥကို ျမန္မာစစ္အစိုးရသည္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့မ်ားနွင့္ တကယ္တန္း ညွိနိုင္း ေဆာင္ရြက္သြားမည္လား။" ယင္းမွာ မျဖစ္နုိင္ပါ။ ယင္းကို ရည္ညႊန္းသည္ဆိုလွ်င္လည္း အတိအက် ေရးသား ေဖၚျပ
ထားရပါမည္။ ထို ့အျပင္ လက္ေတြ ့တြင္ မည္သို ့ညွိနိုင္းေဆာင္ရြက္သြားမည္ကို ပါ ရွင္းလင္းစြာ ထပ္ေဆာင္းထည့္
သြင္းကာ အတိအက် ေဖၚျပခ်ဳပ္ဆိုသင့္သည္။
သို ့မဟုတ္ဘဲ ယခုအတိုင္းထားလွ်င္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးကိစၥကို ညွိနိုင္း ေဆာင္ရြက္မည့္ ေနရာမွာ တိုင္းရင္းသား
ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္းမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ နယ္ေျမမ်ားကို ရည္ညႊန္းသည့္ သေဘာေဆာင္သည္။ ျမန္မာ
စစ္အစိုးရသည္ ၄င္းတို ့လိုလား၊ ေမြးျမဴထားသည့္ တုိင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားအား မ်က္နွာသာေပး၊ အခြင့္အေရး
မ်ိဳးစံုေပးကာ လက္သပ္ေမြးထားမည္။  ၄င္းတုိ ့မနွစ္ျမိဳ ့ေသာ အဖြဲ ့အစည္းနွင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုမူ တည္ဆဲဥပေဒ
ဟူသည္မ်ားကို အသံုးျပဳကာ ျပသနာရွာလာနိုင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းကို ဖြင့္ေပးထားရာေရာက္သည္။ ၄င္းတို ့ကိုယ္တိုင္
ကမူ ျပစ္မႈ လံုး၀ကင္းစင္သူမ်ားပံုဖမ္းျပီး ဥပေဒ၏ အထက္တြင္ဆက္လက္ေနသြားမည့္ လကၡဏာမ်ားေတြ ့ေနရသည္။  SSPP မွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဆထင္အား ဖမ္းဆီးျပီး ေထာင္ဒဏ္ ၁၀၆ နွစ္ခ်ခဲ့သည့္ အေတြ ့အၾကံဳရွိခဲ့ျပီ။
"ဥပေဒစိုးမိုးေရး" ဟူေသာ ေ၀ါဟာရအား စာခ်ဳပ္တြင္ထည့္သြင္းလာျခင္းမွာ သင့္ျမတ္ေကာင္းမြန္ပါသည္။ စာခ်ဳပ္တခုလံုး၏ အနွစ္သာရလည္းျဖစ္သင့္သည္။ သို ့ရာတြင္ယင္းေ၀ါဟာရအား ကိုးကားသံုးစြဲကာ ျမန္မာစစ္အစိုးရ
က တကယ္တန္းအားျဖင့္ "ဥပေဒစိုးမိုးေရး" ကို ဆန္ ့က်င္မႈမ်ား ေတာက္ေလွ်ာက္က်ဴးလြန္ခဲ့၊ က်ဴးလြန္ဆဲျဖစ္သည္။ သို ့ျဖစ္၍ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့မ်ားအေနျဖင့္ (ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုကို စစ္မွန္စြာ တည္ေဆာက္နုိင္သည့္အခ်ိန္အထိ) မိမိတို အုပ္ခ်ဳပ္ေရးခ်ထား၊ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္နယ္ေျမမ်ားအေပၚ ျမန္မာစစ္
အစိုးရက စာခ်ဳပ္အရ "ဥပေဒစိုးမိုးေရး" ဟူသည္ကို ေၾကြးေၾကာ္ကာ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈမ်ား မရွိေအာင္ ကန္ ့သတ္
သည့္ေဖၚျပခ်က္မ်ား စာခ်ဳပ္တြင္ပါ၀င္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းသင့္သည္။ ဤသည္မွာ ဘက္တဘက္မွေန၍ ျဖစ္သည္။
အျခားဘက္တဘက္တြင္လည္း တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့အစည္းမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ နယ္ေျမ၊ (အထူးသျဖင့္ သီးျခားလြတ္လပ္စြာ တည္ေထာင္ထားနိုင္သည့္ ေဒသမ်ား) အတြင္း ဒီမိုကေရစီအေျခခံတြင္ ျပည္သူ
လူထုအား ၾကိဳတင္ သတင္းအျပည့္အစံုေပး၊ လြတ္လပ္သည့္သေဘာဆႏၵကို ရယူသည့္[xl] နည္းလမ္းျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နွင့္ ဖြံ ့ျဖိဳးေရးလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေရးမူမ်ားအား စာခ်ဳပ္တြင္ ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုရန္လိုပါမည္။ သို ့မဟုတ္လွ်င္ တျပည္
လံုး စစ္အာဏာရွင္ၾကီး၏ ခြင့္ျပဳမႈေအာက္တြင္ ေဒသဆိုင္ရာစစ္အာဏာရွင္ကေလးမ်ား ေပၚလာမႈကို အားျဖစ္ေစ
ပါမည္။ သို ့ျဖစ္ပါက ေဒသခံ ေအာက္ေျခတိုင္းရင္းသားလူထုမ်ားသည္ အမည္ခံဟန္ျပျငိမ္းခ်မ္းေရး ေအာက္တြင္ အနည္းဆံုးဓါးနွစ္လက္၊ သို ့မဟုတ္ ဓါးေပါင္းမ်ား စြာအားေၾကာက္ရြံ ့ရသည့္ဘ၀ နွင့္သာ နိဂံုးခ်ဳပ္ဘြယ္ရွိသည္။
အစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ရယူျပီးမွ အိုင္ဒီပီမ်ားကို ကူညီရမည္ဆိုလွ်င္ အစိုးရကခြင့္မျပဳလွ်င္ မည္သို ့ေဆာင္ရြက္ မည္နည္း။ "နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမူေဘာင္ကို ေရးဆြဲသေဘာတူညီမႈရယူျခင္း" ဟူသည္မ်ားတြင္ သေဘာမတူညီပါက မည္သို ေဆာင္ရြက္မည္နည္း။ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမူေဘာင္ကို ေရးဆြဲသေဘာတူညီမႈရယူေရး နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ အပိုဒ္ ၂၀ () တြင္ ဘက္နွစ္ဘက္ သာ ေဆြးေႏြးၾကရန္ ပါရွိေသာ္လည္း အပိုဒ္ ၂၁ () အရ "ပါ၀င္သင့္ပါ၀င္ထုိက္သူမ်ား နွင့္ အတူတကြ" ဟုဆိုထား သျဖင့္ ေရွ ့နွင့္ေနာက္ဆန္ ့က်င္ကြဲလြဲလွ်က္ရွိသည္။ မည္သည္ကို အတည္ယူမည္နည္း။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ယင္းအေပၚ အျငင္းပြားလာပါက မည္သည့္အဖြဲ ့အစည္းက ဆံုးျဖတ္မည္နည္း။
အတည္ျပဳမူၾကမ္း၏ အပုဒ္ ၂၀ () နွင့္ အပိုဒ္ (၂၆) တြင္ ေဖၚျပထားေသာ "ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြင္း၍ အတည္ျပဳခ်က္ရယူျခင္း။"ဟူသည္အား လံုး၀ပင္ မထည့္သြင္းသင့္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ ့စည္းပံုကို အတည္ျပဳေပး
လိုက္ရာက်ေသာေၾကာင့္ပင္။ ဘက္နွစ္ဘက္ ေဆြးေႏြးပြဲသည္ အျပီးသတ္ျဖစ္ရပါမည္။ ဘက္နွစ္ဘက္ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ တဘက္၌ ျမန္မာစစ္အစိုးရ နွင့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လက္ရွိ ျမန္မာစစ္တပ္၏ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားပါ၀င္
ေနျပီးျဖစ္သည္။ လူနည္းေသးလွ်င္ ထပ္တိုးထည့္နိုင္သည္။
ဘက္နွစ္ဘက္ေဆြးေႏြးပြဲမွ ေပၚထြက္လာသည့္ သေဘာတူညီခ်က္ကို ၂၀၀၈ ဖြဲ ့စည္းပံုအရ ဖြဲ ့စည္းထား
ေသာ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ သို တင္သြင္း အတည္ျပဳခ်က္ရယူပါက ယင္းလႊတ္ေတာ္တြင္ ျမန္မာစစ္ေခါင္း
ေဆာင္မ်ားသာ ဆက္လက္ပါ၀င္ခြင့္ရေနမည္။ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့ေခါင္းေဆာင္မ်ား ဆက္လက္ပါ၀င္
ခြင့္ရမည္ မဟုတ္ေတာ့။ ျမန္မာစစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက နွစ္ထပ္ကြမ္းအခြင့္အေရးရေနသည္။ သို ့ျဖစ္၍ တရား မွ်မႈ မရွိသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ ဟု ဆိုနိုင္သည္။ လႊတ္ေတာ္က အတည္မျပဳပါက မည္သို ့ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္မည္ ဟူသည္
လည္း မပါရွိ။
အတည္ျပဳမွာ အေသအခ်ာျဖစ္သည္၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းသေဘာအရခိုင္မာေအာင္ ေဖၚျပထားျခင္းသာ ျဖစ္
သည္ ဆိုလွ်င္လည္း "ဤစာခ်ဳပ္အား ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳေပးျပီးေနာက္ ယင္း၏ အနွစ္သာရမ်ား
အား ဥပေဒအေနျဖင့္ ျပဌာန္းက်င့္သံုးသြားနိုင္ေရးကို အစိုးရအေနျဖင့္ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ေပးသြားရန္ သေဘာတူ
သည္။" ဟူသည္ကို ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုရန္ လုိပါမည္။ ေျမာက္အိုင္ယာလန္ နိုင္ငံတြင္ ၂၀၁၀ ခုနွစ္မတ္လ ရက္ေန
Hills Borough ေဟးလ္ေဘာရိုး သေဘာတူညီခ်က္အား ပါလီမန္က အတည္ျပဳေပးခဲ့သည့္ သာဓကအား ေလ့လာ
နိုင္သည္။
"အားလံုးပါ၀င္ေသာနိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲ" ဟူရာ၌ မည္သည့္နိုင္ငံေရး အင္အားစုမ်ားက မည္သည့္အေရ
အတြက္ျဖင့္ ပါ၀င္မည္နည္း။ ပါ၀င္သင့္သည့္ အေရအတြက္နွင့္ အခ်ိဳးအစားအေပၚ ေနာက္ပိုင္း၌ ညွိ၍ မရဘဲ အျငင္း
ပြားၾကလွ်င္ မည္သူက ဆံုးျဖတ္မည္နည္း။ အတည္ျပဳမူၾကမ္းသည္ မေရရာမႈေပါင္းစံု နွင့္ အတိျပီးလွ်က္ရွိသည္။
EITI လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားအရ အစိုးရ၊ နိုင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ား နွင့္ လူထုအသင္းအဖြဲ ့မ်ား က အဓိက ျဖစ္သည္။ ဤတြင္ အစိုးရဟူသည္မွာ လက္ရွိျမန္မာစစ္အစိုးရတခုတည္းကိုသာ ဆိုလိုသလား။ တိုင္းရင္းသား
ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္းမ်ားက ဖြဲ ့စည္းထားသည့္ ၄င္းတုိ ့၏ ေဒသခံအစိုးရမ်ားအခန္းက႑ မွာ လံုး၀ ေပ်ာက္ဆံုး
သြားျပီလား။ အစရွိသည္တို ့စိုးစဥ္းမွ်ပင္ တိက်ေရရာမႈ မရွိပါ။
အခြင့္အေရးနွင့္ တာ၀န္မ်ားသည္လည္း ထိုနည္းလည္းေကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ တိက်ရွင္းလင္းစြာ ေဖၚျပမထား။
အနည္းဆံုးအားျဖင့္ တနိုင္ငံလံုးအပစ္ရပ္ထားသည့္ကာလအတြင္း တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ ့အစည္း မ်ားအေနျဖင့္ မည္သည့္အရာမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရွိသည္၊ မည္သည့္အရာမ်ားအား လုပ္ေဆာင္ခြင့္မရွိ ဟူသည္မ်ား အား စာခ်ဳပ္တြင္ ရွင္းလင္းစြာ ေဖၚျပထားရန္လိုသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေဒသဖြံ ့ျဖိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ နိုင္ငံတကာ မွ အကူအညီမ်ားရွာေဖြလက္ခံခြင့္ရွိမည္လား၊ ေဒသခံလူထုမ်ား၏ ပညာေရးအဆင့္ျမင့္မားေစေရးအတြက္ နုိင္ငံတကာ
မွ ပညာရွင္မ်ားအား မိမိတို ့ထိန္းခ်ဳပ္ထားရာနယ္ေျမမ်ားသို ့ဖိတ္ၾကားခြင့္ရွိမည္လား၊ မိမိတို ့သက္ဆိုင္ရာျပည္နယ္၏ ျမိဳ ့ေတာ္မ်ားတြင္ လူထုအစည္းအေ၀းပြဲ မ်ား က်င္းပခြင့္ရွိမည္လား၊ ျပည္ေထာင္စုနိုင္ငံ၏ မည္သည့္ေဒသတြင္ မဆို အျခားတိုင္းရင္းသားနိုင္ငံေရးအင္အားစု၊ ဒီမိုကေရစီေရးအင္အားစု စသည္မ်ားနွင့္ ေတြ ့ဆံုေဆြးေႏြးမႈမ်ား လုပ္ခြင့္ရွိ
မည္လား အစရွိသည္တို ့ျဖစ္သည္။
"ညွိနိုင္းေဆာင္ရြက္ရန္" ဟူေသာ ေ၀ါဟာရမွ်သည္ အလုပ္မျဖစ္ပါ။ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုျပီးေနာက္ လက္ေတြ
ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္မ်ားအား မ်က္နွာခ်ိဳေသြး
ေပါင္းမွသာ အခြင့္အေရးရမည့္ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္ေနသည္။ တနိုင္ငံလံုး အပစ္ရပ္ထားသည့္ ကာလအတြင္း မိမိ
တို ့ရသင့္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ားအျပင္ မိမိတို ့၏ သက္ဆိုင္ရာ လူထုမ်ားရသင့္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ားကိုပါ တပါ
တည္း ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးသင့္သည္။ အဓိကအားျဖင့္ ေျမယာ၊ သဘာ၀သယံဇာတ နွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္
ဆိုင္ရာမ်ားျဖစ္သည္။  ယင္းတုိ ့ကို စာခ်ဳပ္တြင္ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုျခင္းျဖင့္ တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရး
စာခ်ဳပ္သည္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တကယ္တန္းဦးတည္နိုင္ပါမည္။
၄။ နိုင္ငံတကာဥပေဒက ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၾကသည့္ ဘက္နွစ္ဘက္အေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိေစျခင္း၊
   ေရြးခ်ယ္မႈကို ဆန္ ့က်င္ျခင္း၊ စာခ်ဳပ္အခ်င္းခ်င္း ိပကၡ နွင့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအေျခခံ။
            ျမန္မာနို္င္ငံက ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုး၊ အတည္ျပဳထားသည့္ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒ တခ်ိဳ ့ရွိပါသည္။ ယင္းတို
ကို လိုက္နာက်င့္သံုးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း စာခ်ဳပ္တြင္ ပါရွိရန္လိုသည္။ စစ္ဥပေဒဟု လူသိမ်ားသည့္ ဂ်ီနီဗာ ကြန္ဗင္း
ရွင္းကဲ့သို ့နိုင္ငံတကာဥပေဒအား စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၾကမည့္ ဘက္နွစ္ဘက္လံုးက ေလးစားလိုက္နာသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထည့္သြင္းခ်ဳပ္ဆိုၾကမည္ ဆိုလွ်င္ စာခ်ဳပ္သည္ ဂုဏ္သိကၡာရွိျပီး၊ နိုင္ငံတကာအဆင့္နွင့္ ယွဥ္နိုင္ကာ၊ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အတြက္ မ်ားစြာအေထာက္အပံ့ျဖစ္ပါမည္။
တနိုင္ငံလံုးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္ဟု ေခါင္းစဥ္တပ္ထားေသာ္လည္း လက္ေတြ ့တြင္ အားလံုးကို
မလႊမ္းျခံဳဘဲ တဖြဲ ့သို ့မဟုတ္ အုပ္စုတစု၊ ေနရာေဒသတခု သို ့မဟုတ္အခ်ိဳ ့တြင္သာ ေဖၚေဆာင္မည္ဆိုပါက ေရြးခ်ယ္
မႈ[xli] ကို က်င့္သံုးျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအေျခခံကို မတည္ေဆာက္နိုင္ပါ။
            
စာခ်ဳပ္၏ နိဒါန္းအျပင္ အခန္း () အပုဒ္ () တြင္ပါရွိသည့္အစိုးရနွင့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ
မ်ား အၾကားခ်ဳပ္ဆိုထားေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားနွင့္ ကတိက၀တ္မ်ားကို ထပ္ေလာင္းအတည္ျပဳရန္ ဟူေသာ ေဖၚျပခ်က္သည္ ဥပေဒအရ ျပသနာရွိသည္။ ယခုခ်ဳပ္ဆိုမည့္ စာခ်ဳပ္သည္ အဓိကလား။ ယခင္က ထားရွိခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္နွင့္ ကတိက၀တ္ မ်ားသည္ အဓိကလား ေရြးခ်ယ္ရပါမည္။ ယခုခ်ဳပ္ဆိုမည့္ စာခ်ဳပ္က အဓိကျဖစ္ပါ မူယခင္က ထားရွိခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားနွင့္ ကတိက၀တ္ မ်ား အနက္ ဤစာခ်ဳပ္နွင့္ ဆန္ ့က်င္ေသာ အပိုင္း
မွန္သမွ်မ်ားသည္ ပ်က္ျပယ္ေစရမည္။ဟု ေဖၚျပရပါမည္။ သို ့မွသာ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအေျခခံနွင့္ ကိုက္ညီပါမည္။
၅။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရး နွင့္ လူ ့အခြင့္အေရးအေျခခံမ်ား၊ လတ္တေလာ နွင့္ အရင္းခံျပသနာ
    မ်ားအား ေျဖရွင္းနိုင္မည့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား။
            ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရး နွင့္ လူ ့အခြင့္အေရးအေျခခံမ်ားအား ေ၀ါဟာရအေနျဖင့္ပင္ စာခ်ဳပ္
တြင္မပါရွိေသးသျဖင့္ နိုင္ငံတကာဥပေဒနွင့္ ဆက္စပ္နိုင္မည့္ အေနအထားအားနည္းလွ်က္ရွိသည္။ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္း
ခြင့္အား တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့အစည္းမ်ားက ေတာင္းဆိုလွွ်က္ရွိၾကေသာ္လည္း ဘံုတူညီစြာ တိက် သည့္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမႈ မျပဳနိုင္ေသးပါ။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢေၾကျငာစာတမ္း The UN Declaration on the Rights of Indigenous Peoples တြင္ပါရွိျပီးျဖစ္ေသာ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ဆိုင္ရာမူမ်ား
အေပၚ နွစ္ဘက္သေဘာတူညီေၾကာင္း ေဖၚျပနိုင္လွ်င္ပင္ အေျခခံအားျဖင့္ ျပည့္စံုျပီး နိုင္ငံတကာဥပေဒနွင့္လည္း ဆက္စပ္နုိင္ပါမည္။
            တကမာၻလံုးက လက္ခံထားေသာ လူ ့အခြင့္အေရးကို ေ၀ါဟာရအေနျဖင့္ပင္ မပါရွိျခင္းမွာ ဤစာခ်ဳပ္အား ရုပ္ဆိုးေစပါသည္။ အစိုးရအေနျဖင့္ လူ ့အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ား မျပဳရံုသာမက ၾကိဳတင္ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ ရန္ ပင္တာ၀န္ရွိပါသည္။ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ ့မ်ားသည္လည္း မိမိတို ့သက္ဆိုင္ရာနယ္ေျမမ်ားတြင္ အစိုးရ မ်ား အေနျဖင့္တာ၀န္ယူအုပ္ခ်ဳပ္ေနၾကပါက အလားတူတာ၀န္ရွိပါသည္။ ဤသည္ကို နွစ္ဘက္လံုးက လွ်စ္လွ်ဴရႈ ထိန္ ခ်န္ထားခဲ့ျခင္းျဖင့္ စာခ်ဳပ္၏ အနွစ္သာရကို ထိခိုက္သည္။
ျပည္သူလူထုေကာင္းက်ဳိးစီးပြားသည္ ဤစာခ်ဳပ္၏ ဗဟိုခ်က္မျဖစ္သင့္သည္။ ဤအတြက္တိုင္းတာရမည့္ စံထားခ်က္မွာ လူ ့အခြင့္အေရးျဖစ္သည္။ စာခ်ဳပ္က ဤသည္ကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားျခင္း မျဖစ္သင့္။ လူ ့အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ား ရွိမရွိ ေစာင့္ၾကည့္ေဖၚထုတ္သည့္ ျပည္တြင္းလူထုအသင္းအဖြဲ ့မ်ားနွင့္ နိုင္ငံတကာအဖြဲ ့အစည္းမ်ား လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈျပဳခြင့္အား စာခ်ဳပ္တြင္ မလြဲမေသြ ေဖၚျပသင့္သည္။
စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ထိုးခ်ဳပ္ဆိုျပီးသည့္ ေန ့မွစ၍ ေျမယာ၊ သယံဇာတ နွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာမ်ား စီမံခန္ ့ခြဲမႈနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ လတ္တေလာနွင့္ ေရရွည္အတြက္ပါ ျပသနာမ်ားေျဖရွင္းေျပလည္မႈကို အေထာက္အပံ့ျဖစ္
ေစေရးအတြက္ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားတြင္ မည္သည့္အခြင့္အေရးရွိေၾကာင္းလည္း စိုးစဥ္းမွ်မပါရွိပါ။ ေဆြးေႏြးရန္ ေခါင္းစဥ္ Agenda မ်ားကို အမ်ားဆံုးေတြ ့ေနရျပီး နွစ္ဘက္ညွိနိုင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ဟူေသာ ေ၀ါဟာရကိုသာ ထပ္ခါ
တလဲလဲသံုးထားသည္။
           
သို ့ျဖစ္၍ ယခုစာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုလိုက္ျခင္းမွာ ခ်ဳပ္ဆိုျပီးသည့္ ေန ့မွစ၍ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ေျမယာ၊ သဘာ၀သယံဇာတနွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္မ်ားအား ျမန္မာ စစ္အစိုးရ၏ လက္၀ယ္သို တရား၀င္အပ္နွင္းလိုက္ရာ
ေရာက္သည္။ နွစ္ေပါင္း မည္မွ်ၾကာဦးမည္မသိေသာ တနိုင္ငံလံုး အပစ္ရပ္ကာလဟူသည္မ်ားအတြင္း ေျမယာ၊ သဘာ၀သယံဇာတ နွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ တို ့နွင့္စပ္လွ်ဥ္း၍ ဤအတည္ျပဳမူၾကမ္းကို ကိုးကားကာ ေဒသခံတိုင္း
ရင္းသားလူထုမ်ားက ၄င္း တို ့၏ အခြင့္အေရးအတြက္ ၄င္းတို ့ကိုယ္တိုင္လႈပ္ရွားေတာင္းဆိုနိုင္မည့္ သေဘာတူညီ
ခ်က္တခုမွ် မပါရွိ။ အရပ္သားအသြင္ယူ ျမန္မာစစ္အစိုးရအေနျဖင့္ ၄င္းတို ့ျပဌာန္းထားသည့္ နိုင္ငံျခား ရင္းနွီးျမွဳပ္နွံမႈ
ဥပေဒ၊ ျမန္မာနိုင္ငံရင္းနွီးျမွဳပ္နွံမႈဥပေဒ၊ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ဥပေဒ စသည္မ်ားကို အသံုးျပဳကာ ထင္သလို စီမံခန္ ့ခြဲ
ၾကပါေတာ့ မည္။ ထို ့အျပင္ ၄င္းတို ့လက္သပ္ေမြးထားေသာ အဖြဲ ့အခ်ိဳ ့နွင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား လက္သိပ္ထိုး
လုပ္ပိုင္ခြင့္ အနည္းအက်ဥ္းကေလးမ်ားခ်ေပးကာ အတူခြဲေ၀စားေသာက္နုိင္ေရး ေဆာင္ရြက္ၾကပါေတာ့မည္။
တိုင္းရင္းသားေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့မ်ားသည္ လက္နက္မ်ားစြဲကိုင္ထားကာ ငုတ္တုတ္ထိုင္ၾကည့္ေနၾကရံုမွတပါးအျခား တတ္နိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။
() () နွင့္ ()  သေဘာတူညီခ်က္အား အေကာင္အထည္ေဖၚမည့္ အဖြဲ ့အစည္း၊ အေရးယူမည့္ ယႏၱရားနွင့္
                      တတိယအင္အားစု
သေဘာတူညီခ်က္အား အေကာင္အထည္ေဖၚမည့္ အဖြဲ ့အစည္းမွာ ဘက္နွစ္ဘက္ပူးတြဲ မွ်သာ ျဖစ္ေန သည္။ ပူးတြဲသက္သက္သည္ အလုပ္မျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္းအနီးေခတ္သမိုင္းက သက္ေသျပခဲ့ျပီ။ ျမန္မာစစ္အစိုးရသည္ ၄င္း တို ့မလိုလားသည့္အခ်ိန္တြင္ ခ်ိဳးေဖါက္ပါမည္။ ညွိနုိင္းျခင္း၊ ေဆြးေႏြးညွိနိုင္းျခင္း ဟူသည့္ေ၀ါဟာရမ်ားကိုသာ စာခ်ဳပ္
မူၾကမ္းတြင္ ထပ္ခါ တလဲလဲသံုးထားသည္။ ညွိနိုင္း၍ မေျပလည္လွ်င္ မည္သို ့ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟူသည္အား လံုး၀ေဖၚျပမထား။ ညွိနိုင္းမႈ မွန္သမွ်တြင္ ျမန္မာစစ္အစိုးရအေနျဖင့္ တိုင္း၇င္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ပုဂၢိဳလ္အ၇ ေငြေၾကး၊ အခြင့္အေရးမ်ားေပးျပီး စည္းရံုး၍ရလွ်င္ရ၊ မရလွ်င္လည္းဂရုမစိုက္ဘဲ ၄င္းတုိ ့အလိုရွိသမွ်ကို ဆက္လုပ္သြား
ၾကမည္သာ ျဖစ္သည္။ အေရးယူမည့္ ယႏၱရားနွင့္ တတိယအင္အားစု လံုး၀ပင္ မပါရွိေသာေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ မေၾကနပ္ေသာ္လည္း ျပန္တိုက္နိုင္ေသာ အင္အားမရွိပါက ေခါင္းငံု ့ေနၾက ရံုသာ ရွိပါမည္။
() စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုရာတြင္ နိုင္ငံတကာအေနျဖင့္ အသိသက္ေသသက္သက္မွ်ပါ၀င္ရံုျဖင့္ မလံုေလာက္ပါ။
            စာခ်ဳပ္အေကာင္အထည္ေဖၚရာ၌ ၀င္ေရာက္ကူညီ ပံ့ပိုးေပးမည့္ အေနအထားျဖင့္လက္မွတ္ထိုး[xlii] မွသာ
          
နိုင္ငံတကာက အေလးထားသည့္ စာခ်ဳပ္ ျဖစ္လာနိုင္ပါမည္။
(၁၀) ေနာက္တက္လာမည့္ အစိုးရအဆက္ဆက္က စာခ်ဳပ္အေပၚတာ၀န္ခံမႈကိုအာမခံသည့္ ဥပေဒေဘာင္
         
၁၉၄၇ ခုနွစ္ ဖြဲ ့စည္းပံုအေျခခံဥပေဒတြင္ ပုဒ္မ ၂၂၅ အရ ပဋိဥာဥ္မ်ား၊ တာ၀န္မ်ားနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ အစိုးရအား
တရားစြဲဆိုနိုင္ေသာ အခြင့္အေရး ကို ျပဌာန္းထားသည္။ ယင္းမွာ အစိုးရတရပ္၏ လုပ္ေဆာင္မႈကို ေနာက္အစိုးရက ဆက္လက္တာ၀န္ခံသည့္ သေဘာကို ေဆာင္သည္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ ့စည္းပံုအေျခခံဥပေဒတြင္ အလားတူ ျပဌာန္းခ်က္မ်ိဳး မပါရွိ။ပုဒ္မ ၄၄၅ အရ န၀တ၊ နအဖ အစိုးရမ်ား၏ တာ၀န္နွင့္ ရပိုင္ခြင့္ကို ဆက္ခံေၾကာင္းသာ ပါရွိသည္။ သို ့ျဖစ္၍ ယခု အတည္ျပဳမူၾကမ္းကို လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုလိုက္ေစဦး၊ ေနာင္တက္လာမည့္ အစိုးရအဆက္ဆက္၏ တာ၀န္ခံ
မႈ သည္ အဘယ္နည္း။
လုပ္ေဘာ္ကိုင္ဘက္ အခ်င္းခ်င္းျဖစ္သူ ဦးေရႊမန္းကိုပင္ မိမိတို ့အာဏာတည္ျမဲေရး အတြက္ လံုျခံဳေရးအင္
အားသံုးျပီး ၾကက္ငွက္ကေလးလို မေထာက္မညွာ ဖယ္ရွားပစ္ခဲ့ေသာ သမတဦးသိန္းစိန္ နွင့္ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လႈိင္
တို ့ထံမွ  စာခ်ဳပ္အေပၚ၊ စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ဳပ္ဆိုမည့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ ့အစည္းမ်ားအေပၚ တာ၀န္ခံမႈကို ေျမွာ္လင့္နိုင္ေရးမွာ အထက္ေဖၚျပပါ အေျခခံ (၁၀) ခ်က္နွင့္ ျပည့္စံုသည့္ တရား၀င္သေဘာတူညီခ်က္မ်ိဳးမွသာ ျဖစ္နိုင္ပါမည္။
 
ဦးေအာင္ထူး (လူ ့အခြင့္အေရးေရွ ့ေန)
ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳကြန္ရက္ တည္ေထာင္သူ                            ေန ့စြဲ။ ၾသဂုတ္လ (၂၀) ရက္ ၂၀၁၅ ခုနွစ္



[i] https://drive.google.com/file/d/0B75-mXONmTooa2FhVGducXRzdnRQTWtVLW5RR3UyeWtxZFpV/view?invite=CNe9ls0N&pli=1
[ii] Matter of urgency
[iii] Peace agreement
[iv] State and non-state actors
[v] Subjects of international law
[vi] Peace agreements: Their nature and legal status by Christine Bell, Prof. of Public International Law,
   Transitional Justice Institute, University of Ulster, UK. P. 381.
[vii] International humanitarian law
[viii] International Signatories
[ix] Part 5: Humanitarian, Human Rights and Social-econimic Issues;
    1. The Government of the Sierra Leone and the RUF/SL, recognizing the importance of upholding, promoting and protecting the human rights of every Sierra Leonean as well as the enforcement of humanitarian law, agree to the following formulas for the achievement of these laudable objectives. Each of these formulas (not in priority order) is continued in separate Articles of this Part of the present Agreement.
[x] Premodern International Law
[xi] Nations
[xii] Historical precedence
[xiii] UN Declaration on the Rights of Indigenous Peoples
[xiv] Short of independent statehood
[xv] The Right to Self-determination
[xvi] Supra Note 4
[xvii] Ditto
[xviii] Ditto
[xix] Ethnic
[xx] Migrants
[xxi] Collective rights
[xxii] "International Human Rights and Indigenous Peoples" by S.James Anaya
     www.arizonajournal.org/ajicl/archive/AJICL2004/vol211/Anaya.pdf
[xxiii] internationalized
[xxiv] Parties to the agreement
[xxv] Legal status
[xxvi] Two parties
[xxvii] Formality
[xxviii] Accuracy
[xxix] Rights
[xxx] Obligation
[xxxi] Selectivity
[xxxii] Equality
[xxxiii] Override
[xxxiv] The Rule of Law but not Rule by Law
[xxxv] Current problems
[xxxvi] Underlying issues
[xxxvii] Enforcement Mechanism
[xxxviii] Third party
[xxxix] a vague and open-ended agreement
[xl] Free, prior and informed consent
[xli] Selectivity
[xlii] International signatories

No comments:

Post a Comment

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...